Tối thứ Sáu, chuông báo món kêu liên hồi, hai bàn đang đợi tính tiền, ngoài cửa có mấy người đứng chờ chỗ. Điện thoại reo, sếp hét một câu "Hello" xuyên qua tiếng ồn, đầu bên kia hỏi tối Chủ nhật có bàn cho một nhóm không, sếp nói đợi chút, rồi không quay lại được nữa.
Nhóm đó tối Chủ nhật ngồi ở quán bên cạnh.
Quy luật của nghề này mộc mạc lắm: giờ điện thoại reo nhiều nhất luôn trùng đúng giờ sếp bận không kịp thở.
Mấy việc này thật ra không cần người làm
Sáu việc cắt vụn tuần làm việc của sếp nhiều nhất. Vế trên là bây giờ, vế dưới là sau khi cài xong.
01Điện thoại đặt bàn
Bây giờLúc đông thì không ai rảnh nhấc máy, lúc vắng thì chẳng ai gọi. Đóng cửa xong nhìn lại một dãy cuộc gọi nhỡ, gọi lại thì phần lớn đã đặt chỗ nơi khác.
Sau khi cài xongMột số điện thoại lúc nào cũng có người nhấc: xưng tên quán, nói rõ mình là trợ lý, hỏi cho đủ ngày nào, mấy giờ, mấy khách và số gọi lại, rồi gửi bản tóm tắt tiếng Việt về máy sếp. Giai đoạn đầu chỉ ghi nhận chứ không xếp bàn — chỗ ngồi do người xác nhận, nên không bao giờ trùng bàn.
02Bàn lớn và hỏi đặt tiệc
Bây giờTiệc sinh nhật cả nhóm đông, tiệc cuối năm của công ty, bao nguyên quán — một đơn kiểu đó đáng giá hơn hẳn mấy bàn lẻ, vậy mà bao giờ cũng tới đúng lúc dở nhất: một cuộc gọi giữa giờ cao điểm, hay một tin nhắn lúc nửa đêm.
Sau khi cài xongGọi điện, nhắn tin hay điền form trên web thì cũng hỏi đúng bấy nhiêu thứ: ngày nào, bao nhiêu khách, tầm ngân sách, có yêu cầu riêng gì không. Lúc bản tóm tắt tới tay sếp thì mọi thứ cần hỏi đã hỏi đủ, sếp chỉ còn một việc: cầm báo giá gọi lại. Con số thì luôn luôn do sếp đưa ra.
03Thực đơn và mấy câu hỏi quen thuộc
Bây giờCó món chay không, làm phần nhỏ được không, thứ Hai có mở cửa không, mang rượu theo được không, mấy giờ chốt đơn mang đi. Ngày nào cũng trả lời tới lui, mà ba nhân viên hay cho ba câu trả lời khác nhau.
Sau khi cài xongSếp và bếp thống nhất một cách trả lời chuẩn; sau đó gọi điện, nhắn tin hay bình luận trên sàn đều nhận đúng một cách nói, sửa một lần là sửa hết. Còn hễ câu hỏi dính tới dị ứng hay "tôi ăn được không" thì nó dừng lại, chuyển cho người.
04Đánh giá xấu và đánh giá tốt
Bây giờMột đánh giá xấu nằm đó cả tuần không ai trả lời, khách mới tìm quán là nhìn thấy nó đầu tiên. Khách ăn xong hài lòng thì đi thẳng, không để lại lời nào trên mạng.
Sau khi cài xongCó đánh giá xấu là đã có sẵn một bản nháp trả lời điềm tĩnh chờ trên máy sếp: không cãi, không kéo dài, chỉ nói sẽ xử lý riêng. Đánh giá tốt thì trả lời đúng vào món khách khen. Nút gửi thì luôn do người bấm.
05Mạng xã hội và chữ nghĩa cho thực đơn
Bây giờAi cũng biết là nên đăng, mà rốt cuộc chẳng đăng nổi. Món ưu đãi trong ngày, món mới ra, một đoạn quay trong bếp — ngồi nghĩ mãi không ra nổi mấy dòng caption, cuối cùng thôi luôn.
Sau khi cài xongSếp cầm điện thoại nói vài phút: tuần này đổi món gì, khách vừa nói câu gì, cuối tuần có sự kiện gì. Xong là ra được mấy bài Facebook, một bài Instagram, và phần mô tả thực đơn cả tiếng Việt lẫn tiếng Anh — viết đúng giọng sếp vẫn nói.
06Báo ca cho nhân viên và đối chiếu sổ nhà cung cấp
Bây giờLịch làm dán lên nhóm chat thì kiểu gì cũng có người không thấy; ai xin nghỉ đột xuất là sếp phải gọi từng người tìm người trực thay. Cuối tháng phiếu giao hàng không khớp với hệ thống, mấy ngày trước hạn nộp BAS là khổ nhất.
Sau khi cài xongThông báo gửi một lần là tới nơi, ai đã xác nhận ai chưa trả lời nằm gọn trên một danh sách. Phiếu giao hàng chụp hình là vào bảng luôn; dòng nào giá nhập khác mọi khi, phiếu nào chưa ghép được hóa đơn, nó đánh dấu sẵn cho sếp xem.
Những việc AI không làm được
Lằn ranh đỏ của ngành ăn uống khác hẳn: ngành khác viết sai một câu là mất đơn, ngành này viết sai một câu có thể thành tai nạn.
Dị ứng và an toàn thực phẩm, không được tự trả lời một chữ nào.Hễ câu hỏi dính tới "tôi ăn được không", máy chỉ được chuyển nguyên văn tới tay người. Có đậu phộng không, có chiên chung dầu không, làm được món không gluten không — bắt buộc bếp hoặc quản lý phải tự miệng xác nhận.
Vị món, thực đơn và giá.Thêm món này hay không, bán bao nhiêu, bao nguyên quán tính thế nào — đều là phán đoán của chủ. Mấy con số đó máy không được tự bịa ra, riêng báo giá đặt tiệc thì phải do chính miệng sếp nói.
Cái tình huống ngay tại chỗ.Bưng nhầm món, khách khó chịu, khách quen dẫn bạn tới xin thêm bàn — chỉ người mới xử được. Máy giỏi lắm là nghĩ trước giùm sếp câu nói, còn mặt thì sếp phải tự ra.
Cú chốt cuối cùng của lịch làm.Ai vô ca ai nghỉ, tăng ca tính sao — dính tới lương và tới chuyện công bằng, chỉ sếp và quản lý mới quyết được. Việc của nó là gửi thông báo tới nơi và thống kê rõ ai chưa trả lời.
Mấy câu chủ quán hay hỏi nhất
Giao điện thoại cho máy đúng lúc đông khách, có làm mất khách không?
Nó chỉ nhấc những cuộc mà vốn dĩ sếp không nhấc nổi. Câu hỏi ở đây không phải "người nghe hay máy nghe", mà là "máy nghe hay không ai nghe". Ban ngày sếp và nhân viên vẫn nghe như thường, nó chỉ đỡ những cuộc không ai bắt và những cuộc sau giờ đóng cửa.
Có thể để nó xếp bàn luôn cho khách không?
Về kỹ thuật thì được, nhưng lúc mới bắt đầu đừng bật. Nghề này trùng một cái bàn là trả giá quá đắt: khách quay lưng ngay tại chỗ, còn tiện tay để lại một đánh giá xấu. Ban đầu chỉ ghi nhận và báo lại thôi; chạy trơn một thời gian rồi hẵng tính.
Khách của tụi tôi có người nói tiếng Anh, có người nói tiếng Việt, có người nói tiếng Hoa.
Cùng một cách trả lời chuẩn có thể ra nhiều thứ tiếng, khách nói tiếng nào thì đáp lại tiếng đó. Kể cả khi nghe không ra, yêu cầu tối thiểu vẫn là ghi lại số điện thoại và việc khách cần để người gọi lại. Với ngành ăn uống, đa ngôn ngữ không phải điểm cộng, mà là thứ bắt buộc.
Đánh giá xấu có để nó trả lời thẳng được không?
Viết thì được, nhưng bấm gửi bắt buộc phải là người. Câu trả lời đó đại diện cho thái độ của quán, và bản đầu tiên luôn là bản điềm tĩnh: cái kiểu viết lúc đang nóng mà đăng lên còn hại hơn chính đánh giá xấu đó.
Quán tụi tôi nhỏ, một ngày chẳng có mấy cuộc gọi, có đáng không?
Quán càng nhỏ thì một cuộc gọi rớt càng nặng. Nhưng chỗ nên động trước chưa chắc đã là điện thoại — có khi là mạng xã hội, có khi là đối chiếu sổ cuối tháng. Cứ đo một lần rồi hẵng quyết.